BAĞLI TACİR YARDIMCILARININ REKABET YASAĞI

        BAĞLI TACİR YARDIMCILARININ REKABET YASAĞI


Ticari hayatta rekabetin varlığı kuşkusuzdur ve hukukumuzda belirli kişiler için rekabet etme yasağı getirilmiş bulunmaktadır. Belirli koşullar kapsamında, kanunda belirtilen koşullarla veya sözleşme ile rekabet etme yasağı getirilmektedir. Bağlı tacir yardımcıları da bunlardan birisidir.  

Ticari işletmede yönetim ve temsil yetkilerine sahip olan bağlı tacir yardımcıları, yetkilerini tacirin menfaatlerine uygun şekilde kullanmalıdır. Bağlı tacir yardımcılarının sahip oldukları bu yetkileri kullanarak tacire ait ticari iş sırlarını öğrenmekte ve müşteri çevresini tanımaktadır. Bağlı tacir yardımcısının, bu doğrultuda edindiği bilgileri tacirin zarar görmesine sebep olacak şekilde kullanarak tacir ile rekabete girebilme ihtimali bulunmaktadır. Bu nedenle, belirtilen ihtimalden dolayı tacirin zarar görme riskini azaltmak ve aralarındaki ilişkiyi korumak için bağlı tacir yardımcılarının rekabet yasağı kanunda düzenlenmiş olup; söz konusu husus sözleşme ile de düzenlenebilmektedir. 

Bir işletmenin bütün işlerini yöneten veya işletme sahibinin hizmetinde bulunan tacir yardımcıları, işletme sahibinin izni olmaksızın, doğrudan doğruya veya dolaylı olarak, kendilerinin ya da üçüncü bir kişinin hesabına işletmenin yaptığı türden bir iş yapamayacakları gibi, kendi hesaplarına bu tür işlemleri üçüncü kişilere de yaptıramazlar. 

Rekabet yasağına tabi olan kişiler ticari temsilci, ticari vekil, diğer tacir yardımcıları ve sözleşme yapmaya yetkili pazarlamacıdır. Mevcut konu kapsamında diğer tacir yardımcılarının da ele alınması gerekir. Bir işletmenin bütün işlerini yöneten veya işletme sahibinin hizmetinde bulunan diğer tacir yardımcıları da rekabet yasağına tabidir. Bu kapsamda diğer tacir yardımcılarının rekabet yasağına tabi olabilmesi için ya işletmenin bütün işlerini yönetmesi veya tacirin hizmetinde bulunması gerekmektedir. 

Rekabet yasağı düzenlemesinin uygulanmasında genel anlamda rekabet yasağına tabi olan bağlı tacir yardımcıları; tacirin izni olmaksızın, doğrudan doğruya veya dolaylı olarak, kendilerinin ya da bir üçüncü kişi hesabına işletenin yaptığı türden bir iş yapamayacakları gibi, kendi hesaplarına bu tür işlemleri üçüncü kişilere de yaptıramazlar. İşletmenin yaptığı türden bir işin yapılması halinde, işin bağlı tacir yardımcısı veya üçüncü bir kişinin hesabına yapılması halinde, ticaret şirketlerine ortak olunması halinde ve tacir tarafından rekabete izin verilmemiş olması halinde rekabet yasağının ihlali söz konusu olmaktadır.

Yukarıda da bahsedildiği üzere rekabet yasağının öngörülme nedeni tacire ait iş sırlarını öğrenen ve müşteri çevresini tanıyan bağlı tacir yardımcılarının bu bilgileri tacirin menfaatine aykırı şekilde kullanmasını önlemektir. Rekabet yasağının sınırları kapsamında esas alınması gereken ölçüt ise tacirin menfaatleridir. Ancak tacirin menfaatlerinin zarara uğramama ihtimali var ise; bu halde rekabet yasağının yer ve süre bakımından sınırlarının da olduğu kabul edilmektedir. Yer bakımından, ticari işletmenin faaliyet göstermediği yerlerde tacirin korunması gereken bir menfaati bulunmamaktadır. Süre bakımından ise, bağlı tacir yardımcılığı sıfatının sona ermesinden sonra rekabet yasağının varlığı somut olaya göre belirlenir. Ayrıca rekabet yasağının sınırları belirlenirken taraflar arasında bir rekabet yasağı sözleşmesi varsa, söz konusu sözleşmenin şartlarına da dikkat etmek gerekmektedir.

Rekabet yasağına aykırı davranılması halinde ise işletme sahibi, aralarındaki hukuki ilişkiden doğan hakları saklı kalmak kaydıyla, uğradığı zararın giderilmesini isteyebileceği gibi, bunun yerine, ticari temsilcinin, ticari vekilin veya diğer tacir yardımcısının kendi hesabına yaptığı veya üçüncü kişilere yaptırdığı işlerin kendi hesabına yapılmış sayılmasını ve bu işler dolayısı ise aldıkları ücretin kendisine verilmesini veya aynı işlerden doğan alacağın devredilmesini isteyebilir.